Okul çağına gelen çocukların günlük hayatta sıkça kullandığı ağır sırt çantaları, zamanla sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Çanta ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10'unu aşmaması, sağlık açısından büyük önem taşırken, çanta kullanımı ile ilgili bazı önemli noktalara dikkat edilmesi gerekmektedir. Özellikle gelişim çağındaki çocukların çantaları sırtlarına yakın durmalı ve bel hizasının altında olmamalıdır. Memorial Kayseri Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü'nden Uz. Dr. Melek Didem Aslan, okul çantalarının kullanımı konusunda ebeveynlere önemli önerilerde bulunmaktadır.
Kas-İskelet Sistemine Ekstra Yük Biniyor
Yeni eğitim-öğretim yılı ile birlikte çocuklar yoğun bir tempoya girmektedir. Her gün taşıdıkları okul çantaları, çocukların kas-iskelet sistemi üzerinde önemli bir yük oluşturabilmektedir. Doğru çanta kullanımı, uygun oturma düzeni ve hareket alışkanlıklarının çocuklara erken yaşlarda kazandırılması oldukça önemlidir. Çünkü çocukluk döneminde edinilen ergonomik alışkanlıklar, gelecekteki kas-iskelet sağlığının da temelini oluşturur.
Çanta Ağırlığı Azaltılmalı
Yanlış çanta kullanımı, çocuklarda boyun, omuz ve sırt bölgesinde ağrılara, kas yorgunluğuna ve zamanla duruş alışkanlıklarının bozulmasına neden olabilir. Genel olarak, okul çantasının çocuğun ağırlığının %10'unu geçmemesi önerilmektedir. Örneğin, 30 kilogram ağırlığında bir çocuğun çantasının 3 kilogramı geçmemesi gerekmektedir. Çanta ağırlığını azaltmak için yalnızca o gün gerekli olan kitap ve defterlerin konulması, gereksiz oyuncak ve eşyaların çantadan çıkarılması önemlidir. Ayrıca, mümkünse okulda dolap ya da sınıf içindeki saklama alanlarının kullanılması teşvik edilmelidir.
Taşıma Şekli de Önemli
Çanta tasarımlarının büyük bir kısmında bulunan iki omuz askısının kesinlikle kullanılması gerekmektedir. Askıların çocukların vücuduna uygun şekilde ayarlanması, çantanın sırt bölgesine yakın durması ve bel hizasının çok altında olmaması sağlanmalıdır. Tek omuzda taşınan çantalar, dengesizlik yaratarak çocukların dengelerini kaybetmesine neden olur. Bu durum, vücut üzerinde dengesiz bir yük bindirerek zamanla sağlık sorunlarına yol açabilir. Ayrıca çantaların sünger desteklerinin de bulunması gerektiği vurgulanmaktadır.
Dengeli Duruş Alışkanlığı Kazandırılmalı
Çocukların kas-iskelet sağlığını korumak sadece çantalar ile sınırlı değildir. Okula giden çocuklar, günün önemli bir kısmını oturarak geçirmektedir. Bu nedenle, çocuklara doğru postür kazandırmak büyük önem taşır. Doğru oturma pozisyonu, omurganın doğal eğriliklerini korumak ve vücudu dengeli bir şekilde desteklemek adına gereklidir. Başın dengeli olması, çenenin öne çıkmaması, omuzların rahat tutulması, sırt ve belin desteklenmesi, kalçaların sandalyenin arkasına dayanması önemlidir. Ayrıca, ayakların yere tam basması ve diz ile kalçaların rahat bir pozisyonda olması önerilmektedir.
Doğru Masa ve Sandalye Kullanımı Şart
Masa ve sandalyenin yanı sıra, ekran yüksekliğinin de çocukların boyuna uygun olması gerekmektedir. Doğru pozisyonda oturmak ve uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınmak önemlidir. Çocuklar, ders çalışırken belirli aralıklarla 3-5 dakika mola vermelidirler. Uzun süre telefon ve tablet kullanımı, başın öne eğilmesine ve boyun kaslarının aşırı çalışmasına neden olarak kas-iskelet sistemini olumsuz etkilemektedir. Bu sebeple, çocukların ekranlardan mümkün olduğunca uzak tutulması gerekmektedir, fakat günümüzde bu zor bir durum haline gelmiştir. Ekranların göz seviyesinde olması ve aynı pozisyonda uzun süre hareketsiz kalmamaya özen gösterilmesi önemlidir.
Uygun Ortam Hazırlanmalı
Çocuklara "dik otur!" demek yerine, onlara uygun bir çalışma ortamı hazırlamak ve hareket etmelerini teşvik etmek gerekmektedir. Sağlıklı bir postür, sürekli dik durmak değil, vücudu dengeli, rahat ve hareketli tutmaktır. Eğer boyun, sırt veya bel ağrısı sürekli veya tekrarlıyorsa; bu durum uyuşma, güç kaybı veya belirgin duruş değişikliği ile birlikteyse, bu durum yalnızca ‘duruş bozukluğu’ olarak değerlendirilmemeli ve uzman bir doktora başvurulmalıdır.
