Dünya genelinde kalp ve damar hastalıkları, ölüm nedenleri arasında ön sıralarda yer almakta ve 2022 verilerine göre, yaklaşık 19 milyon 800 bin kişi bu hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2024 yılında ülkemizde gerçekleşen yaklaşık 490 bin ölümün %36'sı, yani yaklaşık 176 bin kişi, kalp ve damar hastalıkları nedeniyle yaşamını yitirmiştir. Acıbadem Maslak Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Emrah Erdoğan, özellikle kış aylarında kalp ve damar hastalıklarına bağlı risklerin belirgin şekilde arttığını vurgulamaktadır. Soğuk havanın vücudu nasıl etkilediğini açıklayan Erdoğan, damarların daraldığı ve kalp üzerinde ek bir yük oluşturduğunu ifade etmektedir.
Kış aylarında kalp sağlığını korumanın en önemli kuralı, vücudu sıcak tutmaktır. Doç. Dr. Emrah Erdoğan, soğuk havalarda tek bir kalın kıyafet yerine kat kat giyinmeyi öneriyor. Bu şekilde giyinmek, vücudu daha iyi koruyan bir hava tabakası oluşturur. Ayrıca, baş, el ve ayak gibi bölgelerin soğuktan hızla ısı kaybettiği için, bu bölgeleri korumak adına şapka, eldiven ve atkı gibi aksesuarlara ihtiyaç vardır. Soğuk ve yağışlı havalarda su geçirmez mont ve şemsiye gibi eşyaların da kullanılmasının faydalı olacağı belirtiliyor.
Doç. Dr. Erdoğan, sıcaklık değişimlerine de dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor. Sıcak bir ortamdan soğuk dış ortama ani geçişlerin vücudu şok edebileceğini ifade eden uzman, dışarıya çıkmadan önce doğru şekilde giyinilmesi gerektiğini ve eve dönüşte vücut sıcaklığının yavaş yavaş normale dönmesine zaman tanınmasının önemini vurguluyor. Ayrıca nemli kıyafetlerin kuru kıyafetlerle değiştirilip sıcak bir ortama girmesinin yeterli olacağı kaydedilmektedir.
Kış aylarında dışarı çıkmaktan mümkün olduğunca kaçınmak gerektiği de uzman tarafından belirtiliyor. Havanın soğuk olduğu saatlerde (özellikle sabah erken ve akşam geç) dışarı çıkmamanın kalp sağlığı açısından önemi vurgulanırken, gerektiğinde dışarı çıkarken işlerin hızlı bir şekilde tamamlanarak sıcak bir ortama dönülmesinin gerekliliği ifade edilmektedir.
Ayrıca, düzenli egzersizin sağlıklı olduğu ancak kış aylarında açık havada egzersiz yapmanın risk oluşturabileceği belirtiliyor. Bunun yerine evde yoga veya hafif aktiviteler yapmanın kalbin sert hava koşullarına maruz kalmasından kaçınma fırsatı sunduğu açıklanmaktadır. Daha fazla korunma için uzman, mikroplardan korunmak adına ellerin sık sık sabunlu su ile yıkanmasını, kalabalık ortamlardan kaçınılmasını ve hasta kişilerle temasın minimumda tutulmasını öneriyor.
Kış aylarında tansiyonun kontrol altına alınması da büyük önem taşıyor. Soğuk havalar tansiyonu beklenmedik şekilde yükseltebildiği için, evde tansiyon aleti bulundurmak ve düzenli olarak ölçüm yapmak gerektiği ifade edilmektedir. Değerlerde önemli değişiklikler olursa, gecikmeden kardiyologa başvurulması öneriliyor.
Ayrıca, grip ve zatürre aşılarının ihmal edilmemesi gerektiği de vurgulanmaktadır. 65 yaş üzerindeki bireylerde veya diyabet gibi kronik hastalığı olanlarda, grip ve pnömokoz aşısı için doktora danışmanın elzem olduğu belirtiliyor. Kardiyolojik kontrollerin düzenli olarak yapılması gerektiği ve hiç şikayet olmasa bile belirli aralıklarla kardiyoloji uzmanına başvurulması gerektiği de ifade ediliyor.
İyi bir kalp sağlığı için sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmek de önemlidir. Kış aylarında taze meyve, yeşil sebze ve tam tahıllı gıdaların tüketimi önerilmektedir. Bunun yanında, tuzlu ve kızartılmış atıştırmalıkların tüketiminin azaltılması gerektiği belirtiliyor. Su içmenin de atlanmaması gerektiği, kış aylarında susuz kalmanın kalbe zarar verebileceği belirtilmektedir. Günde 2-2.5 litre su veya bitkisel içeceklerin tüketilmesi önerilmektedir.
Kahve ve alkol tüketiminin de sınırlandırılması gerektiği vurgulanarak, bu maddelerin aşırı kullanımının kan basıncını yükseltebileceği ifade edilmiştir. Bunun yerine sıcak bitki çayları veya taze hazırlanmış çorba gibi sağlıklı alternatiflerin tercih edilmesi gerektiği önerilmektedir. Stresli bir kış dönemi geçerilebileceği ifade edilerek, rahatlama yöntemleri olarak derin nefes egzersizleri, meditasyon ve hobi edinmenin stresi daha iyi yönetmeye yardımcı olabileceği kaydedilmektedir.
Soğuk hava kalp krizini tetikleyebiliyor! Soğuk hava koşullarının kalpte yaratabileceği sorunlar şu şekildedir:
- Kalp krizini tetikleyebiliyor: Soğuk nedeniyle oluşan stresin kan basıncını yükseltmesi kalp krizine yol açabiliyor.
- İnme (felç) riskini artırıyor: Kış aylarında yükselen tansiyon ve pıhtılaşma eğilimi inme riskini artırmakta.
- Angina (göğüs ağrısı) gelişebiliyor: Soğuk havada fiziksel aktiviteler sırasında göğüs ağrıları oluşabiliyor.
- Kalp yetmezliği kötüleşebiliyor: Zayıflayan kalp kasları soğuk hava ile şiddetlenen semptomlara neden olabiliyor.
