GENEL

"Çocukların Dijital Dünyası: Kullanım ve Zararlar"

Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, çocukların bilişim teknolojilerini kullanım durumlarını ve amaçlarını ortaya koymak için gerçekleştirilmektedir

Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, çocukların bilişim teknolojilerini kullanım durumlarını ve amaçlarını analiz etmek üzere gerçekleştirilmiştir. 2026 yılı itibarıyla yapılan genişletilmiş çalışma, artık 6-17 yaş grubundaki bireyleri kapsamakta olup, önceki araştırmalarla karşılaştırıldığında, 11-17 yaş aralığındaki çocukların üretken yapay zeka kullanım durumları ve siber zorbalıkla ilgili göstergeler de eklenmiştir.

Bu araştırmada "çocuk" ifadesi, herhangi bir yaş grubu belirtilmediği durumlarda 6-17 yaş grubundaki bireyleri tanımlamaktadır. 6-10 yaş grubundaki çocuklardan, soruları kendileri veya bir yakının yardımı ile yanıtlamaları, 11-17 yaş grubundaki çocuklardan ise herhangi bir yardım almadan yanıtlamaları istenmiştir.

Çocukların %80,1'i Cep Telefonu Kullandı

2026 araştırmasına göre, 6-17 yaş grubundaki çocuklardan %80,1'i cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını belirtmiştir. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaş grubunda %66,2, 11-17 yaş grubunda ise %89,8 olarak tespit edilmiştir.

Cep telefonu kullanan çocukların %97,4'ü düzenli olarak cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını beyan etmiştir. Kullanım amaçlarına bakıldığında, 6-10 yaş grubunda %73,3 ile en çok oyun oynama, 11-17 yaş grubunda ise %87,8 ile internette gezinme ön planda olmuştur.

Çocukların %37,8'i En Az 30 Dakikada Bir Cep Telefonunu Kontrol Ediyor

Düzenli cep telefonu veya akıllı telefon kullanan çocukların %37,8'i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtmiştir. Bu oran, 6-10 yaş grubunda %17,2, 11-17 yaş grubunda ise %48,0 olarak ölçülmüştür.

Çocukların İnternet Kullanım Oranı %92,7

Çocukların internet kullanım oranı %92,7 iken, bu oran 6-10 yaş grubunda %86,6, 11-17 yaş grubunda ise %96,9 olarak kaydedilmiştir. Düzenli internet kullanan çocukların günde iki saat ve daha fazla süre internette vakit geçirenlerin oranı ise hafta içi %53,0, hafta sonu %63,4 olarak belirlenmiştir.

Internet Kullanım Amaçları

Düzenli internet kullanan çocukların kullanım amaçları arasında öncelikli olarak %86,2 ile video izleme yer alırken, bunu %80,3 ile ders çalışmanın takip ettiği görülmüştür. En az yürütülen faaliyet ise %17,9 ile çevrimiçi derse veya kursa katılma olmuştur.

Sosyal Medya Kullanım Oranı %69,8

Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8 olarak tespit edilmiştir. Bu oran erkek çocuklarda %71,4, kız çocuklarda ise %68,1 olarak ortaya çıkmıştır. 6-10 yaş grubunda bu oran %50,2 iken, 11-17 yaş grubunda %83,4 olarak gözlemlenmiştir.

Dijital Oyun Oynama Oranı %68,1

Dijital oyun oynadığını belirten çocukların oranı %68,1 olarak belirlenmiştir. Erkek çocukların %77,4'ü, kız çocukların ise %58,2'sinin dijital oyun oynadığı saptanmıştır. 6-10 yaş grubunda bu oran %69,1, 11-17 yaş grubunda %67,3 olarak ölçülmüştür.

Düzenli Olarak Dijital Oyun Oynayanların Tercihleri

Düzenli dijital oyun oynayan çocukların %92,7'si bu tür oyunları sistematik bir şekilde oynamaktadır. En çok tercih edilen oyun türü ise %48,1 ile macera/aksiyon oyunlarıdır. Bunu %44,5 ile strateji/taktik ve %41,6 ile spor oyunları takip etmiştir.

Ekran Süresinin Etkileri

Çocukların ekran başında geçirdikleri süreler hakkında yapılan anketlerde; %48,3'ü "Daha az kitap okuyorum", %42,2'si "Daha az ders çalışıyorum", %33,0'ı "Ailemle daha az vakit geçiriyorum" gibi yanıtlarla ekran süresinin olumsuz etkilerini belirtmiştir.

Üretken Yapay Zeka Kullanım Oranı

Üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı 11-17 yaş grubunda %63,0, erkeklerde %60,6, kızlarda %65,5 olarak bulunmuştur. Kullanım amaçları arasında %88,1 ile örgün eğitim, %58,6 ile özel amaçlar öncelikli olarak belirlenmiştir.

Siber Zorbalık Durumu

Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2 olarak tespit edilmiştir. Siber zorbalık yapanların oranı %4,6, tanıklık edenlerin oranı ise %23,6'dır. Siber zorbalık durumu en çok arkadaş veya akranlar tarafından gerçekleştirilmiştir.

Bu durumda siber zorbalığa uğrayan çocukların %73,3'ü zorbalığı yapan kişiyle yüz yüze tanıştıklarını belirtmiştir. Anlık mesajlaşma uygulamaları, siber zorbalık olaylarının en çok yaşandığı platform olmuştur.

Genel olarak, siber zorbalığa maruz kalan çocuklar arasında kırıcılık veya incitici mesajlar gönderilmesi en yaygın görülen zorbalık türüdür. Çocuklar maruz kaldıkları siber zorbalığın sebebi olarak en çok davranış biçimlerini belirtmişlerdir.

Sonuç olarak, eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundan siber zorbalık yaşayanların okula devam durumları üzerinde olumsuz etkiler gözlemlenmiştir. Kız çocuklarında bu oran erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur.