Üsküdar Üniversitesi Adli Kimya ve Adli Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Soner Kızıl, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Bağımlılıkla Mücadele Eylem Planı kapsamında düzenlenen Bağımlılıkla Mücadele Konferansı’nda bağımlılığı ve onun çeşitli yönlerini ele aldı. Doç. Dr. Kızıl, bağımlılığın bireylerin yaşamını olumsuz etkilemesine rağmen sürdürdükleri bir kullanım veya davranış örüntüsü olduğunu vurguladı.

Bazı tanımlar ve bağımlılık türleri

Bireylerin bir nesneye, kişiye veya bir varlığa karşı duyduğu önlenemez isteğin bağımlılık olarak tanımlandığını belirten Doç. Dr. Kızıl, "Bağımlılık, bir şeye aşırı bağlanmak ve bu durumdan zarar görmesine rağmen söz konusu madde veya davranışı terk edememek durumudur” şeklinde konuştu. Ayrıca, madde bağımlılığının yanı sıra tütün, alkol, teknoloji ve kumar bağımlılıklarını da ele almanın önemine dikkat çekti.

Elektronik sigaralar ve riskleri

Bağımlılıkla mücadelede dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise elektronik sigaralar. Doç. Dr. Kızıl, bu ürünlerin "daha sağlıklı" veya "daha az zararlı" gibi ifadelerle pazarlanmasının riskleri göz ardı edebileceğini ifade etti. Elektronik sigaraların içerdiği farklı kimyasalların ve bazı durumlarda yasa dışı yollarla eklenmiş uyuşturucu maddelerin kişiler üzerindeki etkisinin bilinmeden tüketilebilmesinin tehlikelerine değindi.

“Bir kereden bir şey olmaz” düşüncesi

Bireylerin karşılaştıkları ürünlerin gerçek içeriklerini bilmemeleri, madde kullanımında önemli bir tehlike oluşturuyor. Doç. Dr. Kızıl, bu konuda özellikle arkadaş ortamında sunulan maddelere karşı dikkatli olunması gerektiğini belirtti. "Bir kereden bir şey olmaz" gibi düşüncelerin yanıltıcı olabileceğini vurguladı.

Türkiye’nin konumu ve sorumlulukları

Doç. Dr. Kızıl, Türkiye'nin uyuşturucu kaçakçılığı rotaları üzerindeki merkezi konumuna dikkat çekerek, bu durumun bağımlılıkla mücadeledeki sorumluluklarını artırdığını vurguladı. Metamfetamin ve captagon gibi maddelerin yakalanma oranlarının yüksek olduğunu belirtti.

Maddeyle kolaylaştırılmış cinsel saldırılar

Doç. Dr. Kızıl, eğlence ortamlarında bireylerin bilgisi dışında içeceklerine madde eklenebileceğinin, bunun da cinsel aktiviteye rıza verme yetisini etkileyebileceğinin altını çizdi. Bu durumun maddeyle kolaylaştırılmış cinsel saldırılara yol açtığını ifade eden Kızıl, olayların önlenmesi için daha fazla farkındalık oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Bağlılık ve diplomasinin gereği: Hızlı hareket etme

Cinsel saldırıya maruz kalan kişilerin genellikle yaşadıkları korku ve utanç nedeniyle yardım istemekte zorlandıkları belirten Doç. Dr. Kızıl, gecikmenin toksikolojik incelemeleri güçleştirebileceği uyarısında bulundu. Bu bağlamda, yaptıkları eylemler konusunda hızlı hareket etmenin önemini vurguladı.

Kolay ulaşılabilirlik algısı

Alkolün kolay temin edilmesinin yanlış bir algı yaratmaması gerektiğini belirten Doç. Dr. Kızıl, alkolün ciddi tehlikeler barındırdığını ve kullanıcıların farklı bağımlılık yapıcı maddelere yönelebileceğini ifade etti.

İleri görüşlü planlama

Madde kullanımıyla mücadelede bireylerin karşılaşabilecekleri tekliflere yönelik önceden hazırlıklı olmaları gerektiğine dikkat çeken Kızıl, "Önceden bir 'hayır' planımız olmalı" dedi. Ayrıca, risk taşıyan ortamlardan uzak durmak gerektiğini vurguladı.

Arkadaş çevresi ve bağımlılık

Doç. Dr. Kızıl, arkadaş seçiminin öğrencilerin geleceğini etkileyebileceğini ve sürekli madde kullanımının bulunduğu sosyal ortamlardaki baskının arttığını dile getirdi. Seçilen arkadaş çevresinin tüm yaşamı belirleyeceğini ifade eden Kızıl, pozitif etkilerin de olabileceğini vurguladı.

İlaç kullanımı konusunda uyarılar

Öğrencilerin sınav dönemindeki baskıları nedeniyle bilinçsiz ilaç kullanımına yönelmesinin ciddi riskler taşıdığını belirten Doç. Dr. Kızıl, reçeteli ilaçların kişiye özel olduğunu hatırlattı. Bir ilacın eczanede satılıyor olmasının herkes için uygun olduğu anlamına gelmeyeceğini vurguladı.

Son olarak, kararların önemi

Konuşmasının sonunda Doç. Dr. Kızıl, üniversite yaşamının başında alınan kararların öğrencilerin tüm kariyerlerini etkileyeceğini hatırlattı. Bu nedenle, atılan adımların temeli güçlü bir şekilde oluşturmaya katkı sağlayacağını dile getirdi.