İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay tarafından başlatılan organik atıkların evde dönüştürülmesi için yapılan bokaşi kompostu uygulaması, 4,556 hanelik katılımcıya ulaştı. İzmirli vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği bu uygulama, Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülmekte ve farklı ilçelerde toplamda 128 bokaşi kompost eğitimi düzenlenmiştir. Bu eğitimlerle İzmir halkı, sürdürülebilir atık yönetimi sistemine dâhil edilmektedir.

“Dönüşüme Evde Başla” projesinin ilk adımları 2026 yılı Ocak ayında atıldı ve bu süreçte yerel halka evsel organik atıkların kaynağında ayrıştırılması, bokaşi yöntemiyle ön kompost üretimi ve elde edilen ürünün toprak verimliliğine katkısı hakkında uygulamalı bilgiler verildi. Gerçekleştirilen eğitimlerde toplamda 4,556 adet bokaşi kompost seti dağıtılmıştır. Eğitimler, halk arasında çevre bilincinin artırılması ve sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaştırılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, ürettikleri kompostları kullanmak istemeyen vatandaşlardan kompost kovalarını teslim alarak yerine yeni kovalar vermektedir. Toplanan ön kompostlar, Konak Kadifekale Mahalle Bostanı'nda toprağa kazandırılmakta ve organik maddenin yeniden üretim döngüsüne katılması sağlanmaktadır.

İzmirli vatandaşlar, bokaşi kompost seti almak için “İyi Tarım İzmir” mobil uygulaması üzerinden başvuru yapabilmektedir. Projeye katılan gönüllü haneler, eğitim sürecinden sonra evsel organik atıklarını bokaşi kovalarında biriktirerek kompost aşamasını tamamlamaktadır. Bu işlem sonrasında vatandaşlar, uygulama üzerinden “kovam dolu” bildirimi yaparak yeni kovalarını teslim alabilmektedir.

Bokaşi (bokashi) kompostu, Japonca'da “fermente organik madde” anlamına gelmekte olup, mutfaklardan çıkan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posası gibi organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermente edilmesini sağlayan çevreci bir yöntemdir. Oksijenin sınırlı olduğu bir ortamda yararlı mikroorganizmalarla gerçekleşen fermantasyon süreci sayesinde, organik atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendirilmektedir. Bu sistem, apartman yaşamına uygun şekilde kolaylıkla uygulanabilmektedir ve günlük kullanımda pratiklik sunmaktadır.

Bokaşi kompost setinin kullanımı ise belirli adımlar ile gerçekleşmektedir. İlk önce, kovaya musluğu dışarıda kalacak şekilde takarak somunu sıkmanız gerekmektedir. Ardından, süzgeci yerleştirip üzerine 3-4 cm mukavva veya baskısız karton eklenmeli, beyaz kağıt, peçete veya renkli malzemeler kullanılmamalıdır. Atıkların daha hızlı fermente olmasını sağlamak için uygun konsantre ve su oranları ayarlanmalıdır. Atıkların küçük parçalara ayrılması, boya alt suyunun daha hızlı oluşmasını desteklerken, kovaların kapakları sıkıca kapatılmalı ve güneş ışığından uzak bir yerde tutulmalıdır.

Bokaşi alt suyunun, 15-20 gün içinde alınarak, klorsuz su ile seyreltildiğinde bitkilere verilebileceği belirtilmiştir. Bu süre zarfında kovanın her gün kontrol edilmesi ve bozulma belirtilerinin gözlemlenmesi önemlidir. İki kovadan oluşan setin kullanımı esnasında, dolu kova en az iki hafta kapalı ve karanlık bir ortamda bekletilmelidir. Sonuç olarak, fermente olmuş posa, bahçede veya saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülerek kullanılabilir.