Araştırma Kapsamında 15 ve Üzeri Yaşlardaki 18 Bin 378 Kişi ile Görüşüldü
Türkiye Suç Mağduriyeti Araştırması (TSMA), 2025 yılı itibarıyla Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından ilk defa gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, bireylerin ve hanehalklarının suç mağduriyetini, mağduriyet sonrası davranışlarını ve güvenlik algılarını ölçmektir. Araştırma, seçilmiş suç türlerine ilişkin mağduriyetin yaygınlık hızı hakkında göstergeler üretmekte, mağdurların adli mercilere başvuru durumlarını incelemekle birlikte güvenlik algısını da değerlendirmektedir.
TSMA'nın alan uygulaması, 6 Ekim 2025 ile 19 Aralık 2025 tarihleri arasında Türkiye genelinde yürütülmüştür. Araştırma kapsamına, içinde 15 ve üzeri yaştaki bireylerin bulunduğu toplam 21 bin 500 örnek haneden veri toplanmıştır. Örneklem tasarımı, Türkiye genelindeki toplam ve güncel ihtiyaçlar doğrultusunda revize edilen kent-kır sınıflaması temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, örnek hanelerde yaşayan 15 ve üzeri yaştaki 18 bin 378 kişi ile yapılan bilgisayar destekli yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Dikkat çeken bir diğer nokta, her haneden tesadüfi olarak belirlenen bir kişi ile görüşülmesi olmuştur.
Bireylere; güvenlik algıları, son üç yıl içinde yaşadıkları seçilmiş suç türleri ve son bir yıl içindeki mağduriyet durumları ile ilgili sorular sorulmuştur. Araştırmada hanehalklarını etkileyen suç mağduriyetleri arasında araç hırsızlığı, araç parçalarının hırsızlığı, araçtan şahsi eşyaların çalınması, motosiklet/moped hırsızlığı ve evden hırsızlık ele alınmıştır. Ayrıca, kişisel suç mağduriyetleri arasında yağma, hırsızlık, banka dolandırıcılığı, tüketici dolandırıcılığı, bilişim suçları, saldırı/yaralanma, tehdit, rüşvet, cinsel olmayan taciz ve cinsel taciz de yer almaktadır.
Suçtan Korunmak Amacıyla Evde Alınan Güvenlik Önlemleri
Araştırma sonuçlarına göre, suçtan korunmak amacıyla evde alınan güvenlik önlemleri arasında en yüksek tercih edilen önlem %70,7 oranıyla zırhlı/çelik kapı olmuştur. Bunu %35,5 oranla güvenlik kamerası ve %28,0 ile pencerelere panjur veya korkuluk takılması takip etmiştir. En düşük oranlar ise %4,7 ile hırsız alarmı, %4,8 ile bekçi köpeği ve %5,5 ile biber gazı/elektro şok gibi önlemlerle gözlemlenmiştir.
Ayrıca, alınan güvenlik önlemleri kent-kır sınıflamasına göre incelendiğinde; ateşli silah ve bekçi köpeği önlemlerinin kırsalda, pencerelere panjur veya korkuluk önleminin ise orta yoğun kentte diğer yerleşim yerlerine göre daha yüksek oranda alındığı belirlenmiştir. Zırhlı/çelik kapı, güvenlik kamerası, yüksek çit veya duvar, özel kapı kilitleri, güvenlik görevlisi, biber gazı/elektro şok ve hırsız alarmı önlemlerinin ise yoğun kentlerde diğer yerleşim yerlerine göre daha fazla tercih edildiği görülmüştür.
Bilişim Suçları ve Tüketici Dolandırıcılığı Mağduriyet Oranları
Araştırma verilerine göre, son bir yıl içinde bireylerin %3,5'i bilişim suçlarına, %2,8'i tüketici dolandırıcılığına maruz kalmıştır. İncelenen suç türlerinde, 15 ve üzeri yaştaki nüfusun son bir yıl içinde en az bir kez mağdur olma oranları; cinsel olmayan taciz %4,6, bilişim suçları %3,5, tüketici dolandırıcılığı ise %2,8 ile en yüksek oranları göstermektedir.Öte yandan, yağma %0,1, araç hırsızlığı %0,2 ve araçtan kişisel eşyaların çalınması %0,6 ile en düşük mağduriyet yaygınlık hızı gösteren suç türleri olmuştur.
Suç Mağduriyetini Resmi Mercilere Bildirme Oranı
Yaşanılan suç mağduriyetlerini resmi bir merciye bildirme oranları da araştırma kapsamında incelenmiştir. En yüksek bildirim oranı %81,3 ile araç hırsızlığına aitken, bunu %68,4 ile motosiklet/moped hırsızlığı ve %53,3 ile saldırı ve yaralanma izlemektedir. En düşük bildirme oranına sahip suç türleri ise sırasıyla %5,1 rüşvet, %11,0 cinsel taciz ve %14,7 cinsel olmayan taciz olmuştur.
Çalınan Eşya ve Maddi Kayıplar
Son yaşanan suç mağduriyeti olayında çalınan eşyanın değerine ilişkin veriler de dikkat çekicidir. Çalınan eşyaların toplam değeri açısından en yüksek oran "24.999 TL ve altında" gerçekleşmiştir. Evden hırsızlık ve tüketici dolandırıcılığında "100.000 TL ve üzeri", diğer suç türlerinde ise "25.000-99.999 TL" aralığı ikinci sırayı almıştır.
Evden hırsızlık olaylarında çalınan eşyalar arasında, %15,5 oranıyla elektronik/elektrikli eşyalar ön plana çıkmıştır. Ayrıca, %16,6'sında evden herhangi bir eşya çalınmadığı, %14,9'unda ise mücevher, saat ve altın gibi değerli eşyaların çalındığı gözlemlenmiştir. Diğer hırsızlık olaylarında ise %19,4 oranıyla cüzdan/çanta/bavul ve evrak çantasının, %15,2'sinde cep telefonlarının çalındığı kaydedilmiştir.
