Türkiye'deki Çocuk Nüfusu ve Demografik Gelişmeler

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerine göre, 31 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye'nin toplam nüfusu 86 milyon 92 bin 168 kişi olarak kaydedildi. Bu nüfusun 21 milyon 375 bin 930'unu çocuklar oluşturarak, çocuk nüfus oranı %24,8 seviyesine ulaştı. Çocuk nüfusunun %51,3'ü erkek, %48,7'si kız çocuklardan oluşmaktadır. Birleşmiş Milletler tanımına göre 0-17 yaş grubuna dahil çocukların, Türkiye’nin toplam nüfusu içindeki oranı, 1970 yılında %48,5 iken, 1990 yılında %41,8'e düşmüş ve 2025 yılında %24,8 olarak öngörülmüştür.

Nüfus projeksiyonlarına göre, çocuk nüfus oranının gelecekteki tahminleri şöyle belirlenmiştir: 2030 yılında %22,1, 2040 yılında %17,9, 2060 yılında %16,9, 2080 yılında %15,2 ve 2100 yılında %14,5 olması beklenmektedir. Alternatif senaryolarda, doğurganlık göstergelerindeki düşüş eğer devam ederse, çocuk nüfus oranının 2030 yılında %22,0, 2040 yılında %16,7, 2060 yılında %13,9, 2080 yılında %11,1, 2100 yılında %9,9'a inmesi öngörülmektedir. Tersi durumda, yani doğurganlığın artacağı varsayımıyla yapılan yüksek senaryoya göre ise bu oranlar 2030 yılında %22,3, 2040 yılında %18,9 ve 2060 yılında %18,7 seviyelerine yükselebilir.

Çocuk Nüfus Oranı ve Bölgesel Dağılım

Çocuk nüfus oranının Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ile karşılaştırıldığında, Türkiye'nin bu oranının %24,8 ile AB ortalaması olan %17,6'dan daha yüksek olduğu gözlemlendi. AB içindeki en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülkeler sırasıyla %22,7 ile İrlanda, %20,4 ile Fransa ve İsveç olarak sıralanmıştır. Öte yandan, çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülkeler ise %14,5 ile Malta, %14,9 ile İtalya, %15,5 ile Portekiz'dir.

Türkiye'deki illerin çocuk nüfus oranları incelendiğinde, 2025 yılında en yüksek çocuk nüfus oranı %43,3 ile Şanlıurfa'da görülmüştür. Şanlıurfa'yı %39,2 ile Şırnak ve %36,7 ile Mardin takip etmektedir. Tunceli ise %15,9 ile en düşük çocuk nüfus oranına sahip il olarak kaydedilmiştir.

Çocuklerin Sosyoekonomik Durumu ve Eğitim Oranı

Çocukların yaşam şartları üzerine yapılan araştırmalar, yoksulluk ve sosyal dışlanma riskinin çocuk nüfusu için %36,8 seviyesinde olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, erkek çocuklar için %36,0 ve kız çocuklar için %37,8 olarak belirlenmiştir.

2025 yılında Türkiye’de 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunan hanelerin oranı %41,9 olarak tespit edilmiştir. Bu hanelerin %19,1'inde bir çocuk, %14,1'inde iki çocuk, %5,7'sinde üç çocuk ve %1,1'inde beş ve daha fazla çocuk bulunmaktadır. Ayrıca, çocukların net okullaşma oranı, beş yaşında %82,5, ilkokulda %95,4, ortaokulda %89,1 ve ortaöğretimde %82,9 şeklinde kayıtlara geçmiştir.

Öte yandan, 2024-2025 eğitim yılı itibarıyla ilkokul tamamlama oranı %98,6, ortaokul tamamlama oranı %96,6 ve ortaöğretim tamamlama oranı ise %81,3 olmuştur. Eğitim alanında, özel eğitim gerektiren bireylerin oranı ise %3,4'tür.

Ölümler ve Sağlık Durumu

Çocukların sağlık durumuna ilişkin veriler ise 2024 yılında 1-17 yaş grubundaki çocuk ölümlerinin en fazla dışsal yaralanma ve zehirlenmeler nedeniyle gerçekleştiğini göstermektedir. Bu durumda hayatını kaybeden çocuk sayısı ise 1.538 olarak kaydedilmiştir. Bebek ölüm hızı ise 2009 yılında binde 13,9 iken, 2024 yılında binde 9,0'a gerilemiştir.

Sonuç olarak, Türkiye’de çocuk nüfusu, demografik değişikliklerle birlikte önemli bir gelişim göstermektedir. Eğitim, sağlık ve sosyoekonomik durum açısından ilerlemeler kaydedilmekte, ancak hala çözülmesi gereken sorunlar bulunmaktadır. Bu bağlamda, çocukların hakları ve gelişimleri için atılacak adımlar son derece büyük bir önem taşımaktadır.