Dokuz Eyllül Üniversitesi'nden Deprem Araştırmaları
Türkiye'nin önde gelen deprem bilimleri markalarından olan Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ), Yapı ve Deprem Mühendisliği alanındaki son araştırmalarını paylaştı. DEÜ Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Azize Ayol, Türkiye ve dünya genelinde konut tipi binaların büyük çoğunluğunun dolgu duvarlı betonarme yapılar olduğunu belirterek, depremler sırasında bu duvarların ağır hasar almasının can ve mal kayıplarını artırdığını ve afet sonrasındaki toparlanma sürecini uzattığını ifade etti. DEÜ'nde geliştirilen ve uluslararası camiaya önerilen yeni nesil depreme dayanıklı duvar türü ile güvenli yapıların inşasına katkı sağlama hedefleniyor.
Dokuz Eylül Üniversitesi, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerde hayatını kaybedenleri anarak, son iki yılda Yapı ve Deprem Mühendisliği alanındaki bilimsel araştırmaları, sosyal yardımları ve gönüllülük faaliyetleriyle afet bölgesine kritik katkılar sağladı. DEÜ’lü bilim insanları, deprem sonrası bölgedeki yapı stokunu incelemek, riskleri belirlemek ve yapı güvenliği konusunda önemli çalışmalar yürütmek amacıyla sahada yer alarak güvenli şehirleşme adına veriler sundu.
Depremin yıldönümünde Prof. Dr. Azize Ayol, yapı stokunun mevcut durumu ve DEÜ’nün yenilikçi deprem araştırmaları hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu. Prof. Dr. Ayol, 6 Şubat depremlerinin ardından Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyelerinin hasar tespit çalışmalarına hızla katıldığını belirtti. Bu çalışmalar kapsamında bölgede 1000’den fazla bina gözlemsel olarak incelendi ve bulgular yetkililere iletildi. Yapı Mühendisliği Laboratuvarı’nda sürdürülen araştırmalar, betonarme elemanların kapasitesini artırmaya yönelik güçlendirme yöntemlerinin etkinliğini incelemeyi amaçlıyor. Ayrıca, betonarme binalarda dolgu duvarlar için yenilikçi detaylar geliştirilerek, enerji sönümleyici sistemlerin tasarımına yönelik çalışmalar sürdürülüyor.
Prof. Dr. Ayol, betonarme yapı stokunun güçlendirilmesi için yenilikçi yöntemlerin önemine dikkat çekti. DEÜ Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nde yürütülen araştırmalarda, betonarme kirişi ve çeşitli malzeme kombinasyonları ile ilgili farklı güçlendirme teknikleri test edildi. Özellikle lif takviyeli polimerler (CFRP, GFRP) kullanılarak, sürdürülebilir atık ve doğal lif takviyeli polimerlerin betonarmede ne gibi etkileri olduğu incelendi. Ayrıca, ultra yüksek performanslı lif takviyeli beton (UHPFRC) laminelerin betonarmeye uygulanması ve farklı tip ankraj sistemlerinin laboratuvar testleri de yapıldı.
Yeni nesil depreme dayanıklı duvar tasarımı üzerine de çalışmalar yürütüldü. Prof. Dr. Ayol, dolgu duvarlı çerçeve testleri gerçekleştirildiğini, bu duvarların depremler sırasında hasarsız kalmasını veya ağır hasar almasını önlemek için çeşitli detayların geliştirildiğini ifade etti. Proje kapsamında, kapı-pencere boşlukları içeren ve içermeyen birçok duvar numunesi, deprem yüklerini temsilen test edildi ve ilk aşamada hasarsız kalmayı sağlayacak detaylar belirlendi.
DEÜ’nün yürüttüğü bir başka önemli araştırma ise, depremin etkisini azaltmayı amaçlayan enerji sönümleyici sistemlerin geliştirilmesine yöneliktir. TÜBİTAK 1001 programı desteğiyle yapılan bu çalışma, bina türü yapılar için yenilikçi bir sistem geliştirmeyi hedefliyor. Üzerinde çalışılan çapraz sönümleyici, binalara gelen sismik enerjiyi etkili bir şekilde sönümlüyor. Bu sistem, depreme karşı binaların dayanıklılığını artırırken, hasarları minimum seviyeye indirerek bina kullanımının sürekliliğini sağlıyor.
Profesör Ayol, DEÜ'lü akademisyenlerin, deprem sonrası yıkılan binalarla ilgili adli süreçlerde aktif bilirkişi olarak görev aldığını belirtti. Bu bağlamda, bilim insanları deprem nedeniyle ağır hasar gören veya yıkılan binaların nedenlerinin tespit edilmesine katkıda bulunuyorlar. Prof. Dr. Azize Ayol, Dokuz Eylül Üniversitesi'nin çeşitli mühendislik bölümleriyle koordineli bir şekilde, deprem araştırmalarına yoğun bir şekilde devam ettiğini vurgulayarak, ülkenin afetlere karşı dirençliliğini artırmaya yönelik çalışmalar yapacaklarını açıkladı.
